Nước đá không chỉ để làm mát mà còn có tác dụng đặc biệt trong việc bảo quản thực phẩm, giúp giữ độ tươi, ngăn vi khuẩn phát triển và duy trì hương vị nguyên bản.
Trong cuộc sống hàng ngày, nước đá dường như chỉ được biết đến như một cách làm lạnh đồ uống, giữ mát cho cơ thể trong ngày nắng nóng. Thế nhưng, ít ai ngờ rằng nước đá còn là “trợ thủ” âm thầm nhưng vô cùng quan trọng trong việc bảo quản thực phẩm. Không chỉ giúp kéo dài thời gian tươi ngon, nước đá còn ngăn ngừa vi sinh vật phát triển, giữ nguyên màu sắc và hương vị tự nhiên của thực phẩm nếu được sử dụng đúng cách và đúng loại.
1. Cơ chế bảo quản thực phẩm bằng nước đá
Khi nói đến việc bảo quản thực phẩm, yếu tố quan trọng nhất chính là nhiệt độ. Nhiệt độ càng thấp, hoạt động của vi khuẩn và enzyme gây hư hỏng thực phẩm càng bị ức chế. Theo một báo cáo của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA, 2023), ở mức nhiệt từ 0–4°C, tốc độ sinh sôi của vi khuẩn trong thực phẩm giảm tới 10 lần so với ở 25°C.
Chính vì thế, nước đá trở thành một công cụ tự nhiên và hiệu quả để bảo quản thực phẩm, đặc biệt là thịt, cá, hải sản và rau củ quả. Khi được đặt trên hoặc xung quanh thực phẩm, nước đá hấp thụ nhiệt và giữ cho môi trường luôn ở mức lạnh ổn định. Nhờ đó, thực phẩm được “ngủ đông tạm thời”, hạn chế tối đa quá trình oxy hóa và biến đổi màu sắc.
2. Những tác dụng ít ai biết của nước đá trong bảo quản thực phẩm
Không chỉ đơn giản là làm lạnh, nước đá còn mang lại nhiều lợi ích đáng kinh ngạc mà không phải ai cũng biết.
Giữ nguyên màu sắc và độ tươi:
Khi thịt cá được bảo quản cùng nước đá, cấu trúc protein được duy trì ổn định, giúp thịt không bị sẫm màu hay xuất hiện vệt nâu. Nước đá còn giúp rau củ giữ được độ giòn tự nhiên, hạn chế mất nước và héo úa.
Giảm thất thoát dưỡng chất:
Một số loại thực phẩm như hải sản hoặc rau xanh rất nhạy cảm với nhiệt độ. Khi để ở môi trường thường, enzyme sẽ hoạt động mạnh khiến vitamin và khoáng chất dễ bị phân hủy. Nước đá giúp làm chậm quá trình này, từ đó giữ được gần như nguyên vẹn giá trị dinh dưỡng.
Hạn chế mùi khó chịu:
Đá lạnh giúp giảm quá trình oxy hóa chất béo trong cá và thịt, ngăn mùi tanh hoặc mùi ôi. Đó là lý do các chợ hải sản luôn có những thùng đá lớn không chỉ để làm mát mà còn để giữ hương vị tươi mới.
Ngăn ngừa vi khuẩn phát triển:
Vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm như E.coli hay Salmonella phát triển mạnh ở nhiệt độ 20-40°C. Khi được bảo quản bằng nước đá sạch, nhiệt độ hạ thấp sẽ khiến chúng “ngủ đông”, gần như ngừng hoạt động, giúp thực phẩm an toàn hơn.
3. Vì sao nên dùng nước đá sạch thay vì nước đá thường
Không phải loại đá nào cũng thích hợp cho việc bảo quản thực phẩm. Nước đá sạch được sản xuất từ nguồn nước đạt chuẩn và qua hệ thống lọc RO, khử trùng bằng tia UV hoặc ozone đảm bảo không chứa vi khuẩn và tạp chất. Quy chuẩn nước ăn uống của Bộ Y tế (QCVN 01-1:2018/BYT)
Trong khi đó, nước đá bẩn hoặc đá cây thủ công lại có nguy cơ chứa vi sinh vật, bụi kim loại, hoặc clo dư thừa từ nước sinh hoạt. Khi tiếp xúc với thực phẩm tươi sống, các vi khuẩn này có thể xâm nhập, khiến thực phẩm nhanh hỏng hơn và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc.
Một nghiên cứu của Viện Pasteur TP.HCM năm 2023 chỉ ra rằng, trong 10 mẫu nước đá cây lấy tại các điểm sản xuất nhỏ lẻ, có tới 6 mẫu chứa coliform vượt mức cho phép, và 2 mẫu có E.coli. Con số này cho thấy việc chọn loại nước đá phù hợp có vai trò cực kỳ quan trọng trong an toàn thực phẩm.
4. Cách sử dụng nước đá đúng cách để bảo quản từng loại thực phẩm
Với thịt và cá:
Nên đặt thực phẩm trong hộp kín hoặc túi zip trước khi ướp lạnh cùng nước đá để tránh nhiễm khuẩn chéo. Nếu bảo quản ngắn hạn (trong ngày), có thể xếp xen kẽ các lớp nước đá và túi thịt. Còn với thời gian dài hơn, nên dùng đá viên tinh khiết và đặt trong thùng xốp có nắp đậy kín.
Với rau củ quả:
Rau xanh và trái cây nên được làm ráo nước trước khi xếp lên lớp nước đá. Nhiệt độ lạnh giúp rau giòn và tươi lâu hơn, nhưng không nên để đá chạm trực tiếp vào bề mặt rau vì dễ làm dập úng.
Với hải sản:
Đây là nhóm thực phẩm cần lượng đá nhiều nhất. Các ngư dân thường dùng nước đá tinh khiết trong thùng bảo quản để giữ hải sản tươi từ lúc đánh bắt đến khi về cảng. Nước đá giúp hạ nhiệt nhanh chóng và ngăn mùi tanh hiệu quả.
Một lưu ý nhỏ: Khi bảo quản, không nên để nước đá tan chảy ngập vào thực phẩm. Nước tan ra có thể chứa vi khuẩn từ môi trường, làm giảm chất lượng bảo quản.
>>> Xem thêm: Lợi ích của việc sử dụng nước đá sạch trong ngành ẩm thực
5. Những sai lầm thường gặp khi dùng nước đá bảo quản thực phẩm
Một số người có thói quen rửa thực phẩm bằng nước đá tan chảy với suy nghĩ “cho sạch hơn”. Thực tế, việc này khiến vi khuẩn trong nước dễ bám ngược vào thực phẩm.
Sai lầm khác là dùng đá không rõ nguồn gốc hoặc để đá tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm sống và chín, gây nhiễm khuẩn chéo.
Ngoài ra, nếu để đá ngoài trời quá lâu, nhiệt độ dao động sẽ khiến vi khuẩn có cơ hội phát triển nhanh chóng. Vì vậy, đá dùng để bảo quản thực phẩm nên được giữ trong thùng lạnh hoặc tủ đông để đảm bảo hiệu quả tối đa.
6. Lợi ích kinh tế và môi trường của việc dùng nước đá đúng cách
Sử dụng nước đá sạch không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn giúp tiết kiệm chi phí bảo quản. Nước đá có khả năng giữ lạnh lâu, giúp giảm nhu cầu sử dụng điện cho tủ lạnh hoặc kho đông. Ngoài ra, việc dùng nước đá tinh khiết nhiều lần (nếu vẫn còn nguyên và không tan hết) cũng giúp hạn chế lãng phí nước một lợi ích nhỏ nhưng đáng kể với môi trường.
7. Kết luận: Nước đá – “người bảo vệ thầm lặng” của thực phẩm
Đằng sau những viên đá trong suốt là cả một cơ chế bảo vệ tinh vi. Nước đá không chỉ làm mát mà còn giúp giữ cho thực phẩm tươi lâu, an toàn và hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải chọn đúng loại nước đá sạch như đá tinh khiết của Nước đá 168 để đảm bảo mỗi viên đá đều trong lành, an toàn và đạt chuẩn vệ sinh. Bởi lẽ, nước đá sạch không chỉ bảo quản thực phẩm, mà còn bảo vệ chính sức khỏe của bạn.
